मुंबई–अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पात जपानी शिंकान्सेन ट्रॅक प्रणालीवर आधारित J-स्लॅब बॅलेस्टलेस ट्रॅक सिस्टमचा वापर करण्यात येणार आहे, जो भारतात प्रथमच वापरला जात आहे. ही ट्रॅक प्रणाली चार मुख्य घटकांपासून बनलेली आहे— RC ट्रॅक बेड, सिमेंट ॲस्फाल्ट मॉर्टार (CAM), प्रीकास्ट ट्रॅक स्लॅब आणि फास्टनर्ससह रेल.
या J-स्लॅबच्या उत्पादनासाठी गुजरातमधील सुरतजवळ किम आणि आनंद येथे दोन अत्याधुनिक ट्रॅक स्लॅब मॅन्युफॅक्चरिंग सुविधा (TSMF) उभारण्यात आल्या आहेत. या कारखान्यांमध्ये उच्च दर्जाचे काँक्रीट स्लॅब अचूक मापांनुसार तयार केले जातात, ज्यामुळे प्रकल्पासाठी या महत्त्वाच्या घटकाचा सातत्यपूर्ण पुरवठा सुनिश्चित होतो. या कारखान्यांमध्ये तयार झालेले ट्रॅक स्लॅब स्टॅकिंग क्षेत्रात साठवले जातात आणि त्यानंतर ट्रेलर्सद्वारे ट्रॅक कन्स्ट्रक्शन बेस (TCB) येथे नेले जातात. हे बेस जमिनीवर तसेच व्हायाडक्टवर ट्रॅक स्लॅब, यंत्रसामग्री आणि उपकरणे हाताळण्यासाठी आधार म्हणून कार्य करतात.
ट्रॅक बांधकाम सुलभ करण्यासाठी, ज्यामध्ये रेल, ट्रॅक स्लॅब, यंत्रसामग्री आणि उपकरणे हाताळणे समाविष्ट आहे, समर्पित ट्रॅक कन्स्ट्रक्शन बेस (TCB) उभारण्यात आले आहेत. सध्या 10 ट्रॅक कन्स्ट्रक्शन बेस कार्यरत आहेत— त्यापैकी 4 सुरत–बिलीमोरा–वापी दरम्यान आणि 6 वडोदरा–आनंद–अहमदाबाद दरम्यान आहेत.
ट्रॅक बांधकाम प्रगतीचा तपशील
| क्रमांक | ट्रॅक क्रिया | स्थिती (रूट किमीमध्ये) |
|---|---|---|
| 1 | RC ट्रॅक बेड टाकण्यात आला | 185 |
| 2 | ट्रॅक स्लॅब निर्मिती | 188 |
| 3 | ट्रॅक स्लॅब बसविणे व CAM इंजेक्शन | 70 |
ट्रॅक बसविण्याची संपूर्ण प्रक्रिया अत्याधुनिक यंत्रसामग्रीच्या सहाय्याने पूर्णपणे यंत्रीकृत आहे, जी विशेषतः जपानी बांधकाम पद्धतीनुसार डिझाइन व तयार करण्यात आली आहे (यातील बहुतांश यंत्रे भारतात तयार करण्यात आली आहेत).
ट्रॅक बांधकाम यंत्रसामग्रीचा तपशील:
फ्लॅश बट वेल्डिंग मशीन (FBWM)
25 मीटर लांबीच्या 60 किलोग्रॅम रेल्स फ्लॅश बट वेल्डिंग मशीन (FBWM) च्या सहाय्याने जोडून 200 मीटर लांबीचे पॅनेल तयार केले जातात. हे पॅनेल ट्रॅक कन्स्ट्रक्शन बेस (TCB) वर व्हायाडक्टवर तयार केले जातात. 320 किमी/ताशी वेगाने धावणाऱ्या हाय-स्पीड ट्रेनसाठी योग्य बनविण्यासाठी, रेल वेल्डिंग सुरू करण्यापूर्वी कठोर तपासणी व मंजुरी प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते. रेल वेल्ड फिनिशिंग तसेच तपासणी आणि चाचणीसाठी प्रशिक्षण व प्रमाणन जपानी कंपनी JARTS द्वारे दिले गेले आहे, जे वेल्डिंग काम सुरू करण्यासाठी आवश्यक आहे।
ट्रॅक स्लॅब लेइंग कार (SLC)
प्रीकास्ट ट्रॅक स्लॅब व्हायाडक्टवर उचलून विशेष डिझाइन केलेल्या SLC वर लोड केले जातात आणि ट्रॅक बसविण्याच्या ठिकाणी नेले जातात. SLC एकावेळी 5 स्लॅब उचलू शकते आणि त्याद्वारे स्लॅब RC ट्रॅक बेडवर अचूकपणे बसविले जातात।
रेल फीडर कार (RFC)
200 मीटर लांबीचे रेल पॅनेल RFC वर लोड करून RC ट्रॅक बेडवर बसविले जातात. RFC रेल्सची जोडी RC बेडवर पुढे ढकलते आणि सुरुवातीला RC बेडवर तात्पुरता ट्रॅक बसविला जातो।
सिमेंट ॲस्फाल्ट मॉर्टार इंजेक्शन कार (CAM कार)
RC बेडवर ट्रॅक स्लॅब बसवल्यानंतर CAM कार दुसऱ्या ट्रॅकवर चालते (म्हणजे UP आणि DN दोन्ही लाईनवर स्टँडर्ड गेजचा तात्पुरता ट्रॅक आधी बसविला जातो). CAM कार निश्चित प्रमाणात CAM साहित्य मिसळते आणि त्यानंतर स्लॅबखाली (विशेष बॅगमध्ये) CAM मिश्रण इंजेक्ट करते, ज्यामुळे अंतिम ट्रॅकची आवश्यक लाईन आणि लेव्हल सुनिश्चित केली जाते।
