मुंबई–अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पात जपानी शिंकान्सेन ट्रॅक प्रणालीवर आधारित J-स्लॅब बॅलेस्टलेस ट्रॅक सिस्टमचा वापर करण्यात येणार आहे, जो भारतात प्रथमच वापरला जात आहे. ही ट्रॅक प्रणाली चार मुख्य घटकांपासून बनलेली आहे— RC ट्रॅक बेड, सिमेंट ॲस्फाल्ट मॉर्टार (CAM), प्रीकास्ट ट्रॅक स्लॅब आणि फास्टनर्ससह रेल.
या J-स्लॅबच्या उत्पादनासाठी गुजरातमधील सुरतजवळ किम आणि आनंद येथे दोन अत्याधुनिक ट्रॅक स्लॅब मॅन्युफॅक्चरिंग सुविधा (TSMF) उभारण्यात आल्या आहेत. या कारखान्यांमध्ये उच्च दर्जाचे काँक्रीट स्लॅब अचूक मापांनुसार तयार केले जातात, ज्यामुळे प्रकल्पासाठी या महत्त्वाच्या घटकाचा सातत्यपूर्ण पुरवठा सुनिश्चित होतो. या कारखान्यांमध्ये तयार झालेले ट्रॅक स्लॅब स्टॅकिंग क्षेत्रात साठवले जातात आणि त्यानंतर ट्रेलर्सद्वारे ट्रॅक कन्स्ट्रक्शन बेस (TCB) येथे नेले जातात. हे बेस जमिनीवर तसेच व्हायाडक्टवर ट्रॅक स्लॅब, यंत्रसामग्री आणि उपकरणे हाताळण्यासाठी आधार म्हणून कार्य करतात.
ट्रॅक बांधकाम सुलभ करण्यासाठी, ज्यामध्ये रेल, ट्रॅक स्लॅब, यंत्रसामग्री आणि उपकरणे हाताळणे समाविष्ट आहे, समर्पित ट्रॅक कन्स्ट्रक्शन बेस (TCB) उभारण्यात आले आहेत. सध्या 10 ट्रॅक कन्स्ट्रक्शन बेस कार्यरत आहेत— त्यापैकी 4 सुरत–बिलीमोरा–वापी दरम्यान आणि 6 वडोदरा–आनंद–अहमदाबाद दरम्यान आहेत.
ट्रॅक बांधकाम प्रगतीचा तपशील
| क्रमांक | ट्रॅक क्रिया | स्थिती (रूट किमीमध्ये) |
|---|---|---|
| 1 | RC ट्रॅक बेड टाकण्यात आला | 185 |
| 2 | ट्रॅक स्लॅब निर्मिती | 188 |
| 3 | ट्रॅक स्लॅब बसविणे व CAM इंजेक्शन | 70 |
ट्रॅक बसविण्याची संपूर्ण प्रक्रिया अत्याधुनिक यंत्रसामग्रीच्या सहाय्याने पूर्णपणे यंत्रीकृत आहे, जी विशेषतः जपानी बांधकाम पद्धतीनुसार डिझाइन व तयार करण्यात आली आहे (यातील बहुतांश यंत्रे भारतात तयार करण्यात आली आहेत).
ट्रॅक बांधकाम यंत्रसामग्रीचा तपशील:
फ्लॅश बट वेल्डिंग मशीन (FBWM)
The 25 m long 60 kg rails are welded using Flash butt welding machine (FBWM) to form 200 m long panels at the TCB (track construction base) over the viaduct. The same have to pass through stringent approval methodology, prior to commencement of rail welding, fit for high speed train operation at 320 kmph. The training & certification for rail weld finishing and rail weld inspection & testing have been done by the JARTS (Japanese company), which is pre-requisite to start the welding works.
ट्रॅक स्लॅब लेइंग कार (SLC)
Precast track slabs are lifted on to the viaduct, loaded on specially designed SLC and moved to the track laying location. By using SLC, which can pick 5 slabs at a time, track slabs are laid in position on the RC track bed.
रेल फीडर कार (RFC)
200 m long panels are loaded in RFC and laid over RC track bed using Rail Feeder Car. RFC will push the rail pair over the RC bed and temporary track will be laid initially on RC, bed.
सिमेंट ॲस्फाल्ट मॉर्टार इंजेक्शन कार (CAM कार)
After placement of track slabs on the RC bed, CAM car runs on the other track (i.e. on both UP and DN line temporary track at standard gauge is to be laid). This CAM car mixes the CAM ingredients in designed proportion and thereafter, CAM mix is injected under the slab (in special bags) to maintain the required line and level of the final track.
