मीडिया ब्रीफ: भारतात प्रथमच: मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पाच्या डोंगराळ बोगद्यांसाठी 'टनेल हुड्स'चा वापर

मुंबई–अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पातील पर्वतीय बोगद्यांच्या प्रवेशद्वारांवर टनेल हूड्स बसविण्यात येत आहेत. भारतात प्रथमच रेल्वे बोगद्यांसाठी अशा प्रकारचे टनेल हूड तंत्रज्ञान विकसित करून अंमलात आणण्यात आले आहे.

मुंबई–अहमदाबाद बुलेट ट्रेन मार्गिका आव्हानात्मक भूप्रदेशातून जात असून, महाराष्ट्रात 7 पर्वतीय बोगदे आणि गुजरातमध्ये 1 पर्वतीय बोगदा आहे. या सर्व पर्वतीय बोगद्यांच्या दोन्ही टोकांना टनेल हूड्स बसविण्यात येत आहेत.

टनेल हूड्सची आवश्यकता का आहे?

जेव्हा उच्च-वेगाची रेल्वे बोगद्यात प्रवेश करते, तेव्हा ती आपल्या पुढील बाजूस मोठ्या प्रमाणात हवा ढकलते. ही प्रक्रिया सिलेंडरमधील पिस्टनच्या हालचालीसारखी असते. हवेच्या या अचानक संकुचनामुळे दाबलहरी (प्रेशर वेव्ह्स) निर्माण होतात, ज्या बोगद्यामधून प्रवास करतात. या दाबलहरींचे योग्य व्यवस्थापन न केल्यास, रेल्वे बोगद्यातून बाहेर पडताना मोठा धडधडणारा आवाज निर्माण होऊ शकतो.
टनेल हूड्स खुले वातावरण आणि मर्यादित बोगदा क्षेत्र यांमधील संक्रमण क्षेत्र म्हणून कार्य करतात. हवा अधिक हळूहळू आत-बाहेर जाऊ देऊन ते दाबातील बदल नियंत्रित करण्यास मदत करतात आणि संपूर्ण प्रणालीची वायुगतिकीय कार्यक्षमता सुधारतात.

बुलेट ट्रेन मार्गिकेवरील टनेल हूड्सची रचना पुढील उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी करण्यात आली आहे:

• उच्च-वेगाच्या रेल्वेगाड्या बोगद्यातून बाहेर पडताना निर्माण होणारा टनेल बूम आणि आवाज कमी करणे.
• आसपासच्या समुदायांना होणारा त्रास कमी करणे.
• अतिउच्च वेगाने धावणाऱ्या रेल्वेगाड्यांच्या सुरक्षित आणि कार्यक्षम संचालनास सहाय्य करणे.

सोप्या शब्दांत सांगायचे झाल्यास, टनेल हूड रेल्वेगाडी आणि हवेतील परस्पर समायोजन अचानक होण्याऐवजी हळूहळू होण्यास मदत करते, ज्यामुळे उच्च-वेगाच्या रेल्वेचा प्रवास अधिक शांत, सुरळीत आणि आरामदायी बनतो.

विशेष दाब-मुक्ती उघडीके

या टनेल हूड्सचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे काळजीपूर्वक डिझाइन केलेली दाब-मुक्ती उघडीके किंवा खिडक्या.

रेल्वेगाडी बोगद्यात प्रवेश करताना संकुचित झालेल्या हवेचा काही भाग या खिडक्यांमधून किंवा उघड्यांमधून हळूहळू वातावरणात बाहेर पडू शकतो. यामुळे दाबलहरींची तीव्रता कमी होते, टनेल बूम कमी होतो आणि हवेचा प्रवाह अधिक सुरळीत राहण्यास मदत होते.

भारतात जागतिक दर्जाचे उच्च-वेग रेल्वे तंत्रज्ञान आणत आहोत

ज्या देशांमध्ये बुलेट ट्रेन 300 किमी/ता पेक्षा अधिक वेगाने धावतात, तेथील उच्च-वेग रेल्वे प्रणालींमध्ये टनेल हूड्स हे एक सामान्य वैशिष्ट्य आहे. मुंबई–अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पात या तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यात आला असून, सुरक्षितता, प्रवासी आराम आणि पर्यावरणीय कार्यक्षमतेच्या जागतिक दर्जाच्या मानकांची पूर्तता करण्यासाठी प्रगत अभियांत्रिकी उपाययोजना आणि आंतरराष्ट्रीय सर्वोत्तम पद्धतींचा वापर करण्यात येत आहे.

पर्वतीय बोगद्यांवरील हूड्सची माहिती: